Qruun Schram Relatiecoach

Menu
Menu

Categorie: Blog

Passie terugbrengen in je relatie: hoe?

Posted on by admin

Marieke ‘t Hoofd schreef begin augustus in Libelle een artikel over het hervinden van spanning in een langdurige relatie onder de titel ‘Geen zin in seks? Zo krijg je het vuur terug’. Zij had mijn blog Mijn seks is stuk gelezen en deed een verzoek voor een interview als basis voor het artikel. En mocht ik naast prof. dr. Ellen Laan als deskundige mijn licht nader laten schijnen over dat lastige relatieprobleem: een afkalvend of zelfs uitgedoofd seksleven in een verder harmonieuze relatie.

In het artikel komen handvatten en tips naar voren, die kunnen helpen het vuur terug te brengen. In dit blog wil ik iets uitgebreider terugkomen op zowel mijn tips als die van Ellen Laan en wat concrete tips toevoegen, die jullie zoektocht wellicht verder helpen.

Verschil in libido: feit of fabel?

Mannen zouden meer zin hebben in seks dan vrouwen. Onderzoek toont aan dat dit niet het geval is. Mannen zijn er meer mee bezig wellicht en staan vaker ‘aan’. Maar intussen is duidelijk dat vrouwen in dezelfde mate ‘aan’ gaan, onder de juiste voorwaarden. Zoals Esther Perel het zo precies verwoordt: ‘vrouwen houden in vergelijkbare mate van seks als mannen, alleen niet van de seks die ze thuis doorgaans krijgen’. En dat is herkenbaar in mijn praktijk. De vrijpartijen in de gemiddelde slaapkamer zijn nog steeds erg uit het patriarchaat te herleiden: erectie, penetratie en ejaculatie (van hem) zijn de drijvende krachten in de slaapkamers van veel van mijn cliënten. Misschien dat bij jongeren eindelijk langzaam iets aan het veranderen is, maar het blijkt een lange weg.

Een gevolg hiervan zie ik regelmatig in mijn praktijk: als de man geen volledige erectie meer kan krijgen, verdwijnt de seks van de menukaart. En dit zelfs als de vrouw oppert om op andere manieren te vrijen, die voor haar mogelijk zelfs bevredigender zijn. Zijn verdriet over verlies van viriliteit en de schaamte om hierover te praten, zet beide partners klem. Veel vrouwen berusten omdat ze ‘seks’ nog niet durven op te eisen en te agenderen. In de loop van de tijd kan dit grote gevolgen hebben voor het gevoel van vrouwelijkheid, aantrekkelijkheid en zelfvertrouwen. Dit kan zich vervolgens uiten in spanningen en irritaties en soms zelfs depressies. Wat we vaak vergeten is dat seks -mét eten en drinken- in de basis van de piramide van Maslow staat. Seks onthouden aan de partner, is daarmee vergelijkbaar met uithongeren of laten verdorsten. En dat is wreed.

En toch: maar al te vaak zie ik dat vrouwen het bij zichzelf zoeken en zichzelf hun seksdrive en het verlangen naar erotiek zelfs kwalijk gaan nemen. Een soort ‘self-slut-shaming’. Volstrekt onnodig en zelfdestructief. Maar ja: seks is binnen onze joods-christelijke traditie nog teveel een ‘huwelijkse plicht’, soms bijna een zorgtaak. Over plezier, verlangen en behoefte wordt te weinig gesproken. Ik roep vrouwen dan ook graag op, om hun eigen seksualiteit nog sterker te claimen, te ‘ownen’ en hun partner uit te dagen samen oplossingen te zoeken, die voor beiden bevredigend zijn. En ik weet zeker dat als hij de schaamte voorbij is, er een wereld open kan gaan.

De beste garantie voor geweldige seks…

… is een nieuwe partner. Dus wees die nieuwe partner voor je partner. Stap uit de gebaande paden, ga weg van jullie vaste stramien en probeer samen nieuwe dingen. Een veilige basis is voorwaarde. En als die er is, kun je samen alles aan. Het begint ermee dat je jezelf afvraagt in welke mate jullie verzand zijn in wat ik ‘kookwekker-seks’ noem. Dat is van die seks waarbij je na bijna drie minuten op vast punt A bent, op minuut vijf ongeveer altijd B begonnen is, C zo rond minuut acht is ingezet en het afrollen rond de twaalfde minuut plaatsvindt. Veel stellen herkennen deze dynamiek als ik die terloops schets. En er wordt dan ook veel gelachen in mijn praktijk om dit onderwerp. Want het is allemaal zo herkenbaar en standaard. En het lijkt zo lastig om dit te doorbreken, zelfs als je samen nog vrolijk en licht met elkaar bent.

Een nieuwe partner zijn, kan op veel manieren. Je kunt verrassen met je uiterlijk: een nieuw kapsel, een nieuwe andere kledingstijl, uitdagende lingerie, een tattoo of piercing die je partner niet zag aankomen. Ander gedrag: pro-actief date nights organiseren, je partner meetrekken naar een concert, party of festival, een keer wel wat meer drinken of juist een keer helemaal niet. Een pilletje of cannabis bonbon. Het is allemaal niet voor iedereen, maar het is wel hoe jongeren hun wereld ontdekken en vieren. Daar kunnen we later in de relatie nog dingen van leren.

Samen uitdagende en bij voorkeur fysieke challenges doen werkt ook geweldig: abseilen of parachutespringen, een workshop kitesurfen, een escape room met zijn tweeën, een dag tantrische massage, een klauter-parcours, een slipcursus: met het zweet op je voorhoofd vind je elkaar opnieuw uit in een nieuwe omgeving.

Erotisch uitgaan

In meer dan negentig procent van de relaties heerst een taboe op erotisch avontuur. En dat is jammer, want ooit was je verliefd op elkaar en die verliefdheid ging voor een groot deel over verlangen, lust, zin in die ander. In die fase wist je dat van een date ook een vrijpartij kwam. In ieder geval hoopte je erop en je bereidde je erop voor: fris en fruitig, je beste outfit en goede zin.

Als we eenmaal een stel zijn, wordt alles anders. En dat is jammer, want het was zo leuk. Het is een gevolg van de dynamiek van de ‘vijf relatie fasen’, waarbij we in de vierde fase, de ‘comfortabele fase’ wat indutten en genieten van het kalme water waarop we samen drijven. Om het bootje niet aan het wankelen te brengen, houden we steeds meer dingen voor onszelf. Soms is dat productief: kortdurende irritaties als gevolg van onze eigen buiigheid stapelen is prima, maar sluimerende of nieuwe verlangens en wensen maar niet uitspreken… dat wreekt zich op den duur.

Wanneer ik een stel wat beter ken, vraag ik vaak of er nog fantasieën en verlangens zijn, die nog wel een plek zouden mogen krijgen. En vaak lukt het dan taboes te doorbreken en partners te verleiden tot onthullingen die verrassen, verbazen en ‘verluchtigen’. Keer op keer ontdekken stellen dan, dat ze eigenlijk vergeten zijn dat ze erotische wezens zijn. En dat ze wensen en verlangens hebben, die in de loop van de jaren zijn veranderd en soms helderder en pregnanter zijn geworden. Maar ze durfden het elkaar niet meer te vertellen. Het boek ‘fifty shades’ heeft weliswaar een hoop gesprekken op gang gebracht en de verkoop van erotische (bdsm-) speeltjes ging daarop sky-high, maar daarachter ligt nog een wereld te wachten op ontdekking. In het Libelle-artikel wordt het boek van Lehmiller genoemd over de meest voorkomende fantasieën onder mannen en vrouwen. Enkele daarvan zijn ‘multipartner-seks’ zoals trio’s en ‘swingen’, bondage/discipline/onderwerping/SM, variatie en vernieuwing waaronder andere standjes en locaties vallen, taboe sex activiteiten zoals bv vrijen op een ongepaste plek of een plek waar je gezien of betrapt kunt worden en ‘gender-bending’ zoals bv cross-dressing of homo-erotische handelingen uitvoeren. Het zijn allemaal fantasieën en verlangens die in de meeste relaties niet meer op tafel komen, omdat het ontzettend kwetsbaar kan zijn er over te praten. Wat vindt jouw partner van jouw verlangens? Wat als de ander afkeer toont of het ‘vies’ of ‘absurd’ vindt?

De meeste koppels laten deze onderwerpen daarom maar helemaal rusten en daarmee missen ze kansen om hun relatie verder te verdiepen, verbreden, ontwikkelen. Maar juist als deze onderwerpen op tafel komen, leer je je partner ‘opnieuw’ kennen. Je ontdekt verborgen binnenwerelden van degene waarmee je oud hoopt te worden, waarin je je ziel en zaligheid hebt gelegd! Ik begeleid stellen bij het voeren van die gesprekken, omdat het zo kwetsbaar kan zijn je uit te spreken en omdat het soms moeilijk is om je eerste intuïtieve reactie van schrik of verbazing in tweede instantie om te zetten in instemmende nieuwsgierigheid, die het gesprek verder kan brengen.

Als die gesprekken op gang komen, gaat vaak een zucht van verlichting door de ruimte. En komen de stellen tot ideeën die anders niet op tafel waren gekomen. Het ene stel download daarop een relatie-app met daarin honderden erotische vragen en uitdagingen om met elkaar te spelen. Het volgende stel spreekt met elkaar af erotische filmpjes op internet voor elkaar uit te zoeken om hints te geven waar de verlangens liggen. Sommige stellen kiezen voor een tantra-cursus of een erotische massage samen en ongetwijfeld zijn er ook die thuis gekomen besluiten eens een erotische uitgaansgelegenheid te bezoeken.

En wat mij daarbij eerst opviel, maar waarvan ik nu weet dat het bewezen is: vaak zijn het de vrouwen die vrijer, experimenteler en enthousiaster reageren dan de mannen. Want ze houden net zoveel van seks, mits die gaat over avontuur, een verhaal, een belevenis. En niet over een tikkende kookwekker.

Willen jij en je partner hier met mij over praten? Contact me en we maken een afspraak!

Meerdaags Relatieweekend

Ook is het mogelijk om in een twee- of driedaags programma inzicht te krijgen in jullie relatiedynamiek en kunnen jullie overtuigd raken van de juiste keuze voor beiden. Samen met Anne Campagne begeleid ik stellen die zoeken naar het antwoord op de vraag ‘Scheiden of Blijven?’.

Intensief Relatieweekend

 

 

Help! Ik ben verliefd, op een ander.

Posted on by admin

Vlinders in je buik, verdwenen eetlust, zwevend op een roze wolk: ooit was het het allerlekkerste gevoel dat je kon overkomen. Want verliefd zijn is een kleine vrolijke mini-psychose waarin je niet meer helemaal helder waarneemt. Door een roze bril ontvang je glimlachend een positief verstoord beeld van de realiteit. Opeens is er die bijzondere ander: de bron van alle tintelingen, spartelingen, kriebels en huiveringen over je hele lijf! Ach wat is het allemaal interessant wat die ander vertelt en vindt! En oh jee: hele avonden wil je doorbrengen om alles alles over die ander te weten te komen. Tussen de urenlange zoenen door natuurlijk. De echte ‘fysieke’ verliefdheid, waarin alle hormonen je ontregelen, duurt maximaal zo’n zes weken. Daarna gaat je brein het afzwakken, om je gezondheid te bewaken, want te lang verliefd zijn is niet goed voor een mens.

In die periode van prille verliefdheid neemt je omgeving je niet meer helemaal serieus. Tegelijkertijd is iedereen een beetje jaloers, omdat we allemaal weten hoe heerlijk het is en stiekem terugverlangen naar dat gevoel. Een gevoel wat overigens veel langer dan die zes weken kan nasluimeren en weer opleven, tot wel twee jaar aan toe, mits we steeds nieuwe dingen met elkaar ondernemen buiten de comfortzone. Abseilen is beter voor de prille liefde dan Netflixen. Dat je het weet.

Verliefd zijn: mag jij dat nog?

Ontelbare liedjes, een zee aan gedichten, talloze kunstwerken vinden hun bron in de poel van verliefdheid van de maker. Verliefdheden hebben de wereld ongelooflijk veel moois opgeleverd. En waarschijnlijk heeft verliefdheid tussen twee mensen ook het belangrijkste in jouw leven opgeleverd: je relatie en misschien wel een compleet gezin met kinderen. Verliefdheid is een bron van energie, plezier, geluk, leven.

In de loop van de jaren gaat verliefdheid over in houden van. Af en toe voel je nog de echte tintelingen (feit: mijn vrouw en ik sturen elkaar dan een selfie met hartje en de tekst ‘even een love-moment’), maar het meest van de tijd is er de liefdevolle vanzelfsprekendheid in de omgang. Je kunt van elkaar op aan. Geen grote vlammen meer, maar een zachtjes brandend vuurtje. En dan komen de carrières, de kinderen, de zorg voor naasten in je leven.. je verliest elkaar misschien zelfs een beetje uit het oog.

En dan is er ineens iemand die je aandacht vangt. Die de goede dingen zegt, de juiste oogopslag. En je voelt hoe je enerzijds weerstand biedt en anderzijds mee wilt bewegen op deze golven. Je hoort een waarschuwend stemmetje in je hoofd, maar je negeert het steeds vaker. En dan is er het eerste appje van die ander, waarvan je weet: dit is de vraag… Ga ik mee met een flirterige emoji of lach ik het weg met een ‘verkeerde’ emoji? Je voelt de spanning in je buik en beheerst je niet.. Je beantwoordt de flirt met een flirt terug. Een brok in je keel als je de ander ziet typen.. Je weet al wat er komt.. Dit is de eerste stap in iets avontuurlijks wat je ontzettend levend laat voelen en tegelijkertijd voor een knagend schuldgevoel gaat zorgen. Het is geheim. Het heeft een erotische component. Het is het voorportaal van een affaire. En het is sterker dan jij.

Ik ben verliefd, mijn relatie is dus niet goed..

Daar zit je dan met je lichte vlinders. En een schuldgevoel. Want het is helemaal niet zo dat je thuis ongelukkig bent. Welnee, misschien heb je de laatste tijd wat minder op elkaar gelet, maar als het je op de persoon af wordt gevraagd, voel je echt wel liefde en respect voor je partner. Je koestert wat er allemaal is, wat jullie samen hebben opgebouwd. De kleine gebaren, de blikken, de halve woorden die onderling als hele zinnen voelen. Jullie kinderen, herinneringen aan gebeurtenissen, de band met elkaars ouders, de gezamenlijke vrienden: er is zoveel moois, dat wil je absoluut niet in de waagschaal leggen.
En dan toch die verliefdheid… Hoe dan?

In de praktijk krijg ik dan de vraag: ‘Maar kennelijk heb ik ervoor open gestaan, dus dan miste ik iets in mijn relatie, toch?’.

Nou, nee dus! Dat hoeft helemaal niet. Want bedenk wel:
• We worden ouder dan ooit.
• We blijven langer gezond en vitaal dan ooit.
• En we zitten met een reptielenbrein dat nu eenmaal doet aan verliefd worden. Want dat heeft evolutionair voordelen opgeleverd: meer seks, meer nageslacht.
• We leven maar één keer, yolo, fomo!
• We stellen hogere eisen aan ons leven, onze relatie en onze partner dan ooit.

En die partner zoeken we maar één keer uit en daar moeten we het de rest van ons leven mee doen, letterlijk en figuurlijk. En daar blijken we met zijn allen niet zo heel erg goed in te zijn. Zeventig procent van alle relaties krijgt in enige vorm te maken met ontrouw en affaires; fysiek, emotioneel of beiden. Vijftig procent van de huwelijken sneuvelt, waarvan veel door een affaire. En zestig procent van de tweede huwelijken sneuvelt, want het tegenovergestelde van onze vorige partner blijkt zelden een uitkomst.

Esther Perel herinnert ons eraan dat ontrouw ook in landen waar je gestenigd kunt worden, gewoon voorkomt. De aandrang tot verliefdheid en affaire is kortom voor de mens sterker dan onze ratio die weet wat de consequenties kunnen zijn. En toch zijn we in de dagelijkse omgang genadeloos over deze ingebakken aandrang. Wie verliefd wordt op een ander heeft niet genoeg in zijn relatie geïnvesteerd, is een bedrieger, gaat voor lust, is onbetrouwbaar.

Durven jullie erover te praten?

Veel cliënten in de praktijk waarbij een affaire een rol speelt, hebben nooit met elkaar besproken hoe ze zouden omgaan met een verliefdheid van een van beiden. En dat snap ik echt wel: in het begin van de relatie speelt het natuurlijk niet en later in de relatie is het een potentiële bom die heel veel onzekerheid en zelfs angst kan opleveren om te verliezen. Het is nogal een klap voor je ego, als je partner bekent verliefd te zijn geworden op een ander.

Tegelijkertijd is de enige weg om niet op de klippen te lopen, ook dergelijke angstige scenario’s met elkaar door te spreken. En dan vooral als het goed gaat tussen jullie, met een glas wijn op een terras. Als aanleiding is er altijd wel een artikel of bericht ergens: Marco Borsato en Iris Hond, Drétje Hazes, Yolanthe en Jan of Wesley: er wordt wat vreemd gegaan en verliefd geworden in de wereld. En dan is de vraag: ‘goh schat, hoe zouden wij daarmee omgaan? Zou jij het mij vertellen als je verliefd werd op een ander?’ Een prima eerste aanzet. Want door erover te praten, wordt het kleiner. En ontstaat informatie die relevant is voor de relatie.

En misschien ontstaat er wel positieve spanning: zo’n gebeurtenis kan maken dat je elkaar door andere ogen, bijvoorbeeld door de ogen van die derde persoon, gaat bekijken. Verliefdheid kan jaloezie aanzetten, die in een vroeg stadium meer werkt als afrodisiacum dan als vergif. Als ik cliënten op de bank heb zitten en zijn affaire is net uitgekomen, dan hoor ik vaak dat er de laatste weken meer dan ooit met elkaar is gevreeën. ‘Als het tussen ons de laatste jaren zo was geweest als de laatste weken, dan had ik helemaal nooit in die affaire beland’, verzucht menig echtgenoot in de gesprekken. Met die kennis kun je je voordeel doen: praten met elkaar over verliefde gevoelens zet iets in ons aan. Het is ongemakkelijk, het is soms pijnlijk en een goede timing, sfeer en basis is belangrijk. Maar dan is toch mijn advies: praat er in een vroeg stadium over en denk niet dat het wel over gaat. Instemmend nieuwsgierig zijn en durven het blozende roze beest in de muil te kijken samen: dat is buiten de comfortzone en zet vaak alles in vuur en vlam.

Willen jij en je partner hier met mij over praten? Contact me en we maken een afspraak!

Geef je relatie een vakantieboost: 5 tips

Posted on by admin

Na een jaar noodgedwongen op elkaars lip gezeten te hebben, is het nu weer de tijd om dat geheel vrijwillig en met plezier te gaan doen: we gaan op vakantie. Maar wat nemen we mee aan ideeën om de relatie leuker, vrolijker en misschien ook wel een beetje spannender te maken?

Gelukkig hoor ik vaak van stellen dat het in de vakantie allemaal beter en makkelijker gaat. Even geen stress van het werk, geen georganiseer rond de schoolgaande kinderen, geen verplichtingen naar familie, geen commissies en verenigingen. Gewoon tijd met elkaar en het gezin. En dan kan het er zomaar van komen dat een echt gesprek ontstaat en zelfs vrolijk wordt gevreeën. Ik wil maar zeggen: vakantie brengt randvoorwaarden die je kunt benutten om jullie relatie een duw in de goede richting te geven. En graag denk ik met jullie mee.

Tip 1: Ga uitgerust op vakantie

Uitgerust op vakantieJe bent net een kwartier onderweg en ‘hola, we zijn iets vergeten’. Omkeren en ophalen of onderweg nieuw aanschaffen? Tja: daar kan menig vakantie al in mineur starten. En als je gestresst vertrokken bent, kan het dan een heel zure start worden, die de hele reis en misschien wel de eerste dagen van de vakantie overschaduwt. Zorg dus dat je al een beetje bent uitgerust voordat je vertrekt. Pak niet alles op het laatste moment in en zorg dat je het een beetje georganiseerd aanpakt. Een goede voorbereiding haalt veel spanning en stress weg tijdens de reis en dat is toch waar het allemaal begint…

Tip 2: Neem een ‘card deck’ (app) mee met relevante vragen voor iedere relatie

Om te helpen nieuwe gesprekken te voeren of taboe-gesprekken op gang te brengen zijn allerlei kaartspellen ontwikkeld, die vaak ook als app beschikbaar zijn. Een card deck wat ikzelf op mijn telefoon heb is het Gottman Card Deck. Ik geef toe: het is misschien wat saai en gedegen, maar het Gottman instituut doet wel al tientallen jaren onderzoek en is een begrip in relatietherapie land. Wat ik fijn vind aan de app is dat hij op allerlei gebieden suggesties doet voor vragen stellen, luisteren, kleine attenties voor je partner en natuurlijk communicatie. Je kunt zelf inspiratie halen uit wat rond klikken, maar leuker natuurlijk is om een aantal van de categorieën samen te doen bij een glas (alcoholvrije) wijn, sangria of ouzo. Met de vragen categorieën vul je in- of aan wat we de ‘liefdesmap’ noemen. Je onderzoekt speels elkaar dromen, verlangens, wensen en ook zorgen. Omdat je de vraag moet stellen van de app, ontkom je samen niet aan het gesprek dat erop volgt, althans als je daarvoor durft open te staan…

Herinneringen ophalenWat voorbeelden:
• Wat vond je het leukst aan de plek waar je opgroeide en wat het minst?
• Waar zie je de komende maanden het meest naar uit en waarom?
• Wat is voor jou het verschil tussen de liefde bedrijven en seks hebben?
• Is er iets waar je wel eens over fantaseert en wat je niet goed durft te vertellen?

Als het er zo staat, lijkt het voor de hand liggend, maar wees eerlijk: hoe vaak stel je elkaar echt nog belangstellende open vragen? En hoe goed ben je in de veiligheid creëren om dit spel met elkaar te spelen? En hoe instemmend nieuwsgierig ben je naar je partner?

Andere apps waar je naar kunt kijken zijn Couple Game, THE {} AND, Het Relatiespel, Vertellis Relatie en mijn huidige favoriet: Dirty Game. Als je een beetje googled vind je er nog veel meer. Veel plezier!

Tip 3: Neem tijd om met zijn tweeën te zijn en te Simmeren

Wandelen hand in handAls je met kinderen op vakantie bent, is het misschien een beetje organiseren. Maar gelukkig zijn er altijd nog de schermen! Ga er samen op uit en laat de kids hun eigen ding een tijdje doen. Even twee of drie uur met elkaar wandelen, een autoritje, een fietstocht. Ga erop uit met elkaar en wees gericht op elkaar. Probeer in die tijd met elkaar een zachte toegankelijke sfeer te creëren. Want je relatie leuker maken is ook een kwestie van vooral dingen gewoon doen. Pak elkaars hand tijdens een wandeling, zit op een bankje of onder een boom even lekker tegen elkaar aan. Knuffel elkaar op een iets meer dan gewone knuffelmanier. In het Engels noemen we dat ‘simmering’ oftewel ‘sudderen’. Het is het schemergebied tussen de gewone ‘hug’ en ‘sex’. Het is de zone waarin je je eigen ‘eroticism’ ervaart en je open stelt voor die van de ander. De zoenen zijn net even anders, de strelingen net iets prikkelender. Je laat elkaar zonder woorden weten dat je het nog voelt, dat her verlangen er is en misschien zelfs helemaal aan de oppervlak komt.

In veel relaties kan dit een lastig gebied zijn. Veelvuldig kom ik (vooral) vrouwen tegen, die hun man een beetje zijn gaan ontwijken, niet meer durven knuffelen of vastpakken ‘omdat er dan wat van moet komen’. Die druk kun je vermijden door liefdevol te simmeren. Esther Perel beschrijft een oefening waarin je elkaars hand tot aan de elleboog streelt, waarbij je eerst streelt met de intentie de ander een prettig gevoel te geven. Dan maak je in gedachten een overgang waarbij je streelt om jezelf een plezier te bezorgen. Ik zou zeggen: probeer maar eens. Kan leuk worden.
En niet te vergeten: durf een beetje dubbelzinnig naar elkaar te zijn op een lichte manier, desnoods waar de kinderen bij zijn: voor hen is het gezond om ouders te zien die het op dat vlak ook leuk en luchtig met elkaar hebben.

Dressed up

Tip 4: Doe moeite om de aantrekkelijkste versie van jezelf te zijn

Ik geef eerlijk toe: ook ik liep wel eens een week in dezelfde korte broek. Bij thuiskomst was de halve weekendtas nog niet gedragen. Maar niet meer! Ik heb het geluk een partner te hebben die vakantie beschouwt als een kans om een bijna permanente modeshow voor elkaar te houden. Alle combo’s en combinaties worden gedragen, soms meerdere per dag. En met het grootste plezier monteer ik tegenwoordig dan ook een dakkoffer op de auto voor vertrek. Het komt ons ten goede.

Tip 5: Schrijf voor de vakantie in alle rust een brief aan je partner

Brief schrijvenIn een eerdere blog deed ik al de suggestie en ik heb daar veel positieve reacties op gekregen. Daarom herhaal ik het advies: schrijf een mooie brief waarin je positief terugkijkt op het Corona jaar, beschrijf de dingen die goed gingen. Daarna kun je beginnen met wat je geleerd hebt, wat je anders had willen doen, wat je verlangens en wensen nog meer waren geweest. En dan verwoord je hoe je die komend jaar na de vakantie direct startend vorm wilt geven en waar je de steun en hulp van je partner nodig hebt… Dat wordt een schitterende brief en daarmee een schitterend gesprek tijdens de vakantie. Ik ken mensen die met elkaar een contract opstelden en handtekeningen zetten na het gesprek: richting geven en stappen ondernemen helpen je relatie vooruit, naar 2.0, naar een volgend niveau. Je hebt er de hele vakantie de tijd voor.

Scheiding Bill en Melinda Gates na een wellicht geslaagd huwelijk

Posted on by admin

In de Esther Perel Discussiegroep op Facebook werd deze week gesproken over de aanstaande scheiding van Bill en Melinda Gates. Een Amerikaanse vrouw vroeg de groep hoe het nou toch kon dat het huwelijk na ruim een kwart eeuw alsnog kon mislukken en of er goede tips waren om een huwelijk wel te laten slagen, waarna een heel relaas over haar eigen relatieperikelen volgde ter onderbouwing.
Ik las haar bericht een paar keer en hoezeer ik ook mijn best deed, ik begreep niet waar haar vraag vandaan kwam. Wat was volgens deze US-citizen dan precies mislukt aan dat huwelijk van Bill en Melinda? Ben ik dan een relatietherapeut zonder diagnostische vaardigheden?

‘Het is toch een een kwestie van verwachting?’ redeneerde ik mezelf tot rust.
Ik ben op feestjes geweest die ‘s nachts tot een einde kwamen in fel TL-licht: volkomen geslaagd. Ik ben naar voorstellingen geweest waar we na twee uur uitzinnig stonden te klappen voor een briljante uitvoering. En toen ik het ouderlijk huis verliet, was dat toch niet omdat ons bestaan als compleet gezin was mislukt? Integendeel, het was zo’n groot succes dat ik daags na mijn achttiende verjaardag op mezelf kon wonen als jongvolwassene. Dat vonden we toen heel gewoon.

In geen van die gevallen was de verwachting, dat het tot aan de dood moest duren. Het mocht eindigen op een hoogtepunt, na een slotakkoord of als start van een nieuwe levensfase. Richting het huwelijk van Bill en Melinda leefden kennelijk andere verwachtingen. ‘Til death do us part!’ en dan ook geen dag of minuut korter. Dat is de impliciete norm die we met zijn alleen gewend zijn te hanteren in onze Westerse samenleving. Is dat nou eigenlijk handig of wenselijk?

Leven in gevangenschap is gezond

Ik zag deze week de Twents Nederlandse film De beentjes van Sint Hildegard met een aandoenlijke Herman Finkers in de hoofdrol. Zijn filmvrouw Gedda redt op zeker moment het leven van deze Jan en ze trouwen. Ze blijft Jan echter vijfendertig jaar lang redden. Met verse kopjes koffie, met een jas tegen de regen en een sjaal tegen de wind. Ze weet wat hij moet doen en vooral ook wat hij moet laten. En ze kan het weten, want ze is “manja koem louwde” gepromoveerd op de bijdrage van de vrouw aan het leven van de man. “Een getrouwde man leeft gemiddeld veertienhonderd dagen langer, dan een alleenstaande man”, zo spiegelt ze haar studenten in de film voor.

Zonder verder te spoilen (want ga deze film vooral kijken): mijn vrouw en ik kwamen tot een vrolijk gesprek. ‘Dus als je nou maar bij me blijft, dan word je veertienhonderd dagen ouder!’ Triomfantelijk keek zij met grote bruine ogen door haar plus-bril naar dit zielige hoopje man, dat kennelijk niet zonder haar kon. ‘En een leeuw wordt in gevangenschap makkelijk twintig, terwijl hij in het wild de vijftien nauwelijks haalt, dus laten we die allemaal vangen en opsluiten’, zo riposteerde ik. Met een ‘tja, zo kun je er ook tegenaan kijken’ liep ze naar de keuken om thee voor ons te zetten. ‘Wij leven gelukkig samen in het wild, schat’, lachte ik nog vrolijk.

Een plek waar je de beste versie jezelf kunt worden

Ik werk vanuit de visie dat een relatie een piek moet zijn, waar beide partners de beste versie van zichzelf kunnen worden. Dat betekent allereerst voor mij dat je elkaar dingen gunt. Ruimte en tijd voor groei, persoonlijke ontwikkeling en probeersels en experimenten. Want als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg. Stilstand wordt vaak achteruitgang, dus dat wil je niet.

De relatie is ook de plek waar je elkaar eert, koestert en stimuleert. Soms ook prikkelt en uitdaagt. Waar je op een constructieve manier feedback geeft en elkaar af en toe een liefdevol en speels de spiegel voor houdt: ‘was dit wat je bedoelde? wilde? zocht?

Een veilige setting, waar je beiden kwetsbaar kunt zijn. Waar je durft te praten over wensen en verlangens. Dat je in die gesprekken bij de ander allereerst instemmende nieuwsgierigheid ontmoet, gevolgd door vragen die verdiepen en verbreden. Dat je beiden nieuwe dingen mag voorstellen voor jezelf of beiden en dat je in gesprekken met elkaar steeds de verwachtingen over en weer inclusief de grenzen die er soms bij horen, kunt bespreken. Dat je soms even op de ander mag leunen en als nodig ook de steun voor de ander kunt zijn. Dat je samen vorm geeft aan ‘rots en golven’. En dat je beiden handelt vanuit een goede intentie en daarop vertrouwt vanuit de ander.

Wat geen toegevoegde waarde heeft, mag eindigen

Terug naar Bill & Melinda Gates: geestig vond ik de suggestie op social media dat we de verklaring voor de scheiding konden vinden in de woorden ‘Micro en Soft’. En groots vond ik de persverklaring van Bill en Melinda zelf waarin ze stelden ‘niet te geloven als stel verder te kunnen groeien in de nieuwe fase van hun leven’. Voordat ze trouwden hadden ze al zeven jaar gedate. Ze vonden hun inspiratie voor de foundation tijdens een reis door de armste gebieden van Afrika. Ze kregen drie kinderen waarover we nooit een wanklank horen. Ze zijn open over de investeringen in relatietherapie en het werk dat ze samen hebben verzet om met elkaar te blijven groeien. En nu wijst alles erop dat ze in harmonie en respectvol uiteen gaan. Melinda ziet af van partneralimentatie: afgezien van het feit dat het voor haar zou gaan om een ‘achter-de-komma-bedrag’, is het voor mij een teken dat het koppel streeft naar een staat van volledige autonomie. Zodat ze van daaruit op zoek kunnen naar een nieuwe plek van groei.

We kunnen duizend dingen vinden van William Henry Gates III en Melinda Ann French en hun Gates foundation. Nergens vind ik een aanwijzing voor een ‘mislukt huwelijk’. Dat mijn oordeel anders uitvalt over de verstikkende relatie tussen Gedda en Jan, zal in dit licht niemand hoeven verbazen.

Eerste Hulp Bij Affaire die is Uitgekomen: E.H.B.AU.

Posted on by admin

Je hebt je partner betrapt op een affaire of misschien ben je zelf betrapt. In jullie relatie is het vertrouwen plotsklaps weg. Zoals de wereldberoemde seksuoloog en relatietherapeut Esther Perel zo helder uitlegt: beiden verkeren in shock, zowel ‘dader’ als ‘slachtoffer’. En dan is het lastig om alles te overzien en de juiste beslissingen te nemen. En juist in deze fase is het ontzettend belangrijk de verstandige dingen te doen. Want na deze acute fase is er de rest van jullie levens. Met jullie kinderen, vrienden, familie.

Jouw partner is vreemdgegaan

Als jij de affaire van je partner hebt ontdekt, voel je je ontzettend bedrogen. Vragen schieten door je hoofd: Wanneer was je daar? Hoe is het begonnen? Wat is er allemaal gebeurd? Wanneer heb je allemaal tegen me gelogen? Je wilt precies weten waar de geschiedenis herschreven moet worden, je wilt checken of je intuïtie -op momenten dat jij twijfelde over zaken- achteraf gezien klopte… Verdriet, woede, machteloosheid: je emoties sjezen door een achtbaan. Waar moet je heen? Met wie kun je erover praten? Wat moet je nu met je partner?

Jouw affaire is uitgekomen

Je partner is achter jouw bedrog gekomen. Je zag de blik, je zag jouw telefoon in de hand van je partner en je wist meteen dat het helemaal mis was. Je partner is in shock, en jij al net zozeer. Je geheime wereld, waar je partner niets van wist, is ontdekt. Die andere wereld voelde misschien helemaal niet als heel groot bedrog, maar nu het is uitgekomen, besef je ineens hoe enorm de leugen is in de ogen van je partner. Hoe groot het verdriet is dat je hebt aanricht en hoe groot de schade is voor je relatie. Zul je het vertrouwen kunnen terugwinnen?
Zoals Esther Perel ongeveer zegt: ‘als je wordt ontmaskerd is het alsof een glasplaat die je beschermde ineens in miljoen stukjes voor je voeten uiteen spat.’ En daar sta jij: kwetsbaar, machteloos, overgeleverd aan de woede en het verdriet van je partner.

Wat ik jullie beiden aanraad

Ieder mens is uniek, iedere situatie is anders. En toch zijn een aantal tips handig in de acute fase.

  1. Een hele lastige misschien: blijf ademen! Probeer rust te vinden in wandelen en fietsen voor je acties onderneemt. Je lichaam schiet door de stress in een vlucht, vecht, vries reflex en die is nu niet helpend. Door kunstmatig wat afstand te nemen en met jezelf te overleggen, kun je voorkomen dat je acties onderneemt waarvan je later spijt krijgt.
  2. Kies ieder(!) één of twee vrienden uit, waarmee je de situatie open en eerlijk kunt en durft te bespreken. Bij voorkeur zijn dit vrienden die jullie beiden een warm hart toedragen, zodat hun reactie en adviezen gebalanceerd zijn. Echt: je hebt niets aan iemand die helemaal meegaat in jouw verhaal! Een partner die is vreemdgegaan heeft veel uit te leggen, maar dan helpt het niet als deze al is opgeknoopt aan de hoogste boom. Daarom is het niet handig om familieleden te informeren, dan gaat namelijk al snel je gezin van herkomst ‘mee-resoneren’ in je emoties en gevoelens. En dat is nu niet helpend.
  3. Waarschijnlijk moet het praktische leven van alledag ook doorgang vinden: kinderen, werk, mantelzorg. Zorg dat je beiden de ruimte en energie behoudt om dat invulling te geven. Om dat te bereiken is het belangrijk om af te spreken wanneer je wel met elkaar in gesprek gaat, want er moet gesproken worden! Alleen wil je niet dat je met elkaar in een emotionele discussie belandt, vlak voordat er iets moet gebeuren wat ook belangrijk is.
  4. Bestel allebei het boek ‘Liefde in Verhouding’ van Esther Perel en lees het. Beter is momenteel niet beschikbaar: leesbaar, modern, to the point en ontzettend helend.
  5. Overweeg hulp te zoeken bij een relatietherapeut. Wat namelijk ontzettend belangrijk is, is dat zo snel mogelijk de juiste gesprekken worden gevoerd en de goede vragen worden gesteld. Te vaak zie ik in de praktijk stellen die al zijn vastgelopen in de ‘detective modus’, waarin de ‘bedrogen partner’ is gaan graven in de geschiedenis van de smartphone, in bankafschriften, in het navigatiesysteem in de auto en soms zelfs mensen (of hotels!) is gaan nabellen om alle feitjes boven tafel te krijgen, zodat de geschiedenis heel precies kan worden herschreven.
  6. Echt: probeer niet de chat-geschiedenis terug te lezen van je partner met die ander, want het is ‘een dood in duizend sneden’, zoals wederom Esther Perel zo mooi verwoordt. En alles wat je leest, wat je ziet, wat je terughaalt, kun je niet meer vergeten en wordt onderdeel van deze zwarte episode. Als je een opening zoekt om met elkaar verder te gaan is alles wat je te weten komt aan een teveel aan feiten eerder stopverf die dichtsmeert. Het gaat er uiteindelijk echt niet om ‘wat er allemaal precies is gebeurd’. Waar het zo snel mogelijk over moet gaan is ‘wat maakte dat het kon gebeuren en wat betekent het voor onze relatie naar de toekomst? ’

Want nu komt de kernzin van deze blog: Een affaire is vrijwel nooit een daad vanuit een verkeerde intentie van een slecht mens. Affaires komen ook voor in harmonieuze en best heel goede relaties! In Liefde in Verhouding zegt Esther Perel (ongeveer): ‘een affaire is vaak niet het draaien van de rug naar de partner, maar het wegdraaien van een stuk van wie je bent geworden, of beter nog: een verlangen naar een versie van jezelf waarin je je gelukkiger voelde’.

Dankzij het werk van Perel hebben we als relatietherapeuten veel meer zicht gekregen op de dynamiek van de relatie en de affaires die eruit ontstaan. En daardoor zie ik in mijn praktijk veel stellen die een affaire, hoe pijnlijk en verdrietig ook, weten om te zetten naar een betere relatie, naar een contract 2.0. Want het oude contract, dat heeft uiteindelijk niet gewerkt.

Ik gun iedereen die het meemaakt de dieper liggende verbinding en het doorzettingsvermogen om een doorstart te maken. Het zal niet de eerste keer zijn dat ik hoor zeggen: ‘het uitkomen van de affaire van mijn partner is het beste wat ons heeft kunnen overkomen, we zijn gelukkiger dan ooit’.

Willen jij en je partner hier met mij over praten? Contact me en we maken een afspraak!

Persoonlijke coaching oftewel Relatietherapie in je eentje

Posted on by admin

Het was zonder meer balen: afgelopen jaar had ik een cursusweek te geven in Frankrijk met de titel ‘Haar gelukkiger maken’. Corona gooide natuurlijk roet in het eten, maar de eerlijkheid gebied te zeggen: het liep niet echt storm. En dat verwonderde, want de eerste reacties waren heel positief! Enthousiaste reacties van vrouwen in mijn LinkedIn tijdlijn en op Facebook: ‘dat het echt iets voor hun man was, die cursus’. Ze gingen het aankaarten…

En toen werd het stil. Bij navraag bleek: geen van de dames had jullie, heren, weten te overtuigen. Het was te spannend, te kwetsbaar of misschien ook gewoon geen goed idee, zo’n hele week mijmeren met andere mannen.

Dames, goed nieuws: mannen in het algemeen en misschien ook wel die van jullie in het bijzonder, zijn wel degelijk bezig. Want ik zie een toename van mannen die zelfstandig hulp zoeken om hun relatie te verbeteren. En die mannen zijn helden! Gewoon, omdat ze inzien dat ze veel sleutels in eigen hand hebben.

Als jij het opnieuw mocht doen…?

Ik richt me even tot de heren, maar dames zijn van harte uitgenodigd om mee te lezen.

Beste man, echtgenoot, vriend, partner: is dit je wel eens overkomen?
Jullie zitten gezellig samen, ergens buiten gehoorsafstand van de rest van de wereld. En uit het niets overvalt zij je met de volgende vraag:
‘Schat, als je weer jong was en nog vrijgezel en je zou mij op een feestje tegenkomen, zou je me dan proberen te versieren?’ Je kijkt dan wellicht glazig de ruimte in en vraagt je oprecht even af: ben ik inderdaad gelukkig? En kun je zo nog twintig jaar met elkaar verder? Je herpakt je:

‘Schat, natuurlijk zou ik als een malle achter je aan gaan!’ Je houdt je adem even in, een zweem van twijfel was wellicht hoorbaar.

‘Wat heerlijk om te horen, liefste. Ik zou ook weer als een blok voor je zijn gevallen’.
Je ademt opgelucht uit. Jullie kunnen zorgeloos door.

Het eerlijke antwoord op deze vraag is voor sommige en misschien wel veel mannen: ‘nou schat, ik word me hier een potje overvallen door twijfel….’ Want laten we eerlijk zijn: je huidige relatie, die ken je wel zo’n beetje. Daar komen weinig spannende verrassingen meer uit voort. En je denkt bij jezelf: alle goede dingen die krijg ik in een volgende relatie ook wel weer voor elkaar. En de dingen die minder prettig zijn, die kun je dan natuurlijk proberen te voorkomen.

En tegelijkertijd ben je na twintig jaar relatie ook wel zover, dat je weet dat iedere relatie zijn eigen dynamiek krijgt, met eigen gedoe. En omdat jij erin zit, wordt het doorgaans ook voor een groot deel weer hetzelfde gedoe, omdat het ‘jouw’ gedoe is. En je zou graag iets veranderen, maar je weet niet hoe.

Red je relatie, ken jezelf

Het is echt zo: om beweging in je relatie te krijgen, moet je zelf willen veranderen. Want als je doet wat je deed, dan hou je wat je hebt. Herhaling van patronen (overigens vaak als gevolg van eigen onverwerkte pijn uit je jeugd) ligt op de loer in iedere relatie. Misschien herken je zelf dit wel: de kritiek die je van je huidige partner krijgt, lijkt sterk op de kritiek die je van eerdere partners kreeg Tenzij je het oneindige geluk hebt om nog bij je high-school lover te zijn.

Je eigen ‘nare kantjes’ heb je misschien ook wel gespiegeld gekregen door vrienden of familieleden die de heldenmoed hadden om je eerlijk feedback te geven. Zo ken ik persoonlijk bijvoorbeeld heel goed de kritiek dat ‘je bij mij erg op je tenen moet lopen, alsof je steeds onder het vergrootglas ligt.’ Ik heb in de loop van de jaren geaccepteerd dat ik een ontzettend kritische lastpak kan zijn. En dat ik ook in een aantal opzichten niet erg vergevingsgezind ben. Aan sommige kleine dingen van mijn partner blijf ik me hardnekkig storen. En als ik er te lang niets van zeg, ga ik van binnen ‘stapelen’. En dan komt het op een onbewaakt moment toch naar buiten, vrij hevig. Mijn vrouw wordt daar dan weer moe van. We worstelen en we werken eraan.

Wat bij mij onder die opgekropte frustratie ligt, is dat ik het gevoel heb dat ik er niet echt toe doe. Iedere keer dat er geen rekening met mijn wensen of verlangens op gevoelige punten wordt gehouden, voel ik me verlaten en eenzaam. En dat gevoel borrelt ook gewoon op als mijn vrouw weer een dop niet goed op een fles draait waardoor de sinas de groentelade in sijpelt. Dan zit ik in stilte wrokkig te wezen, terwijl zij van niets weet en mij het beste gunt.

Relatietherapie in je eentje

Heb jij ook van die terugkerende dingen in je relatie, waar je iets aan wil veranderen?
Zijn er ergernissen en frustraties, die je niet nog twintig of dertig jaar gaat trekken?
Zijn er patronen ingesleten, die maken dat je langzaam van een acht naar een zes bent gezakt, en dat een onvoldoende dichtbij is?
En zie je tegelijkertijd dat zij eigenlijk hartstikke leuk is, maar nu even niet altijd?

Durf dan eenzijdig aan je relatie te gaan werken! Kom eens langs en we praten over jouw gedoe en gehannes. Over het ‘zeuren’ van haar of het korte lontje van jou. Of misschien het gebrek aan seks of gewoon genegenheid. Het kiften, de verwijten. De stiltes, de spanning. De rol van je schoonmoeder of haar beste toxische vriendin.

Zij komt er niets van te weten! En andere mannen ook niet, want we praten individueel.

Maar je vrouw, vriendin, echtgenote, partner zal wel merken dat er iets verandert. Omdat jij andere dingen doet, ontstaat een andere dynamiek. We gaan samen proberen het plezier, de lichtheid, de flonkering terug te brengen in je relatie.

Want echt: Een leukere relatie, begint bij jezelf. Beloofd.

Relatieproblemen vóór zijn of tackelen? Wees een team!

Posted on by admin

De eerste huiswerkopdracht voor ieder stel in relatietherapie is om minimaal wekelijks een gestructureerd ‘evaluatie- en herstel gesprek’ te hebben. Dit E & H gesprek is trouwens een goed idee voor elk koppel, omdat het ook een soort mini-APK is om de nieuwe week schadevrij te kunnen starten. Via een vast lijstje met vragen stel je samen vast wat er goed ging, wat er minder goed ging, wat je anders zou willen en wat je van de ander wilt vragen.

De eigenlijke naam voor dit gesprek is het ‘Op het tafeltje gesprek’. Het klinkt een beetje kinderlijk, maar het is wel een heel precieze naam. Wat je doet gedurende dit gestructureerde gesprek, is dat je alle onderwerpen en gedoetjes die tussen jullie in zijn komen te staan, daar weghaalt en op een denkbeeldig tafeltje legt. Dat denkbeeldige tafeltje vormt de derde punt van de driehoek, waarvan jullie de andere hoekpunten zijn. Het is een klein fantasie-bijzet-tafeltje, ter hoogte van jullie knieën. Het prettige aan de visualisatie van dit tafeltje is, dat jullie je zonder dat je over- of om- de problemen heen hoeft te reiken, met elkaar in verbinding kunt blijven, schouder aan schouder kunt staan.

De gedoetjes en problemen liggen namelijk op gelijke afstand van jullie op het denkbeeldige tafeltje. Jullie houden in gedachten elkaars hand vast en kijken naar het tafeltje vanuit de intentie om samen het stapeltje op het tafeltje zo klein mogelijk te maken en te houden.

Destructief communicatie patroon: de Attributie-fout

Het grootste voordeel van het tafeltje is dat je niet heen en weer hoeft te duwen met de issues en verwijten die anders tussen jullie in staan. Want als ze tussen jullie in komen te staan, dan gebeurt er iets destructiefs wat de ‘Attributie-fout’ wordt genoemd. Deze term is afkomstig uit de sociale psychologie. Wat er gebeurt is globaal dit: alle verwijten die je naar je partner ervaart, koppel je aan het karakter van je partner. Alle verwijten die je van je partner ontvangt, zie je als ongelukkige samenloop van omstandigheden en veroorzaakt door externe factoren: het ligt per definitie niet aan jouw karakter.

Zie je het gebeuren? Je partner vergeet de kinderen de gordel om te doen achter in de auto omdat hij roekeloos is, maar toen jij vandaag hetzelfde deed, kwam dat omdat je haast had en het maar een klein stukje rijden was.
En je partner laat altijd de deur openstaan omdat ie egoïstisch is, terwijl dat jou vaak overkomt omdat je altijd je handen vol hebt met tassen boodschappen die je moet sjouwen.
En je partner dronk teveel omdat hij best wel een alcoholprobleem heeft, terwijl jij teveel dronk omdat je steeds werd bijgeschonken.

Je kunt hier niets aan doen: ons ego doet er alles aan om een goed zelfbeeld overeind te houden. Dat is een overlevingsmechanisme wat de mens ver heeft gebracht. Maar als het goed is, ben je in een relatie niet aan het overleven, maar ben je aan het samenleven, samenwerken. En dan is het niet handig om te stapelen met negatieve attributies op je partner en jezelf brandschoon te praten. Dan werkt het beter om dingen op het tafeltje te leggen en te onderzoeken wie welk aandeel heeft, hoe het anders kan, wat je daarbij van de ander nodig hebt.

Maak van dat fantasie-tafeltje een tafeltje waarop alle dingen passen die mis gaan, niet handig waren, vaker terugkomen en irritaties geven en die jullie van dat tafeltje af willen.

Welke taal is daarvoor nodig?

Als je in een teamsport een overleg hebt, dan zul je zelden dingen horen als:

  • Jij laat je mannetje steeds lopen!
  • Jouw passes zijn slecht!
  • Je ziet mij steeds niet vrijlopen, terwijl ik de kans heb om te scoren!

Wat in een goed team gebeurt is dat er zinnen worden uitgesproken als:

  • Hoe stoppen we hun nr. 10 af?
  • Hoe kunnen we doen zodat er meer passes aankomen aan de rechterkant?
  • Hoe zorgen we dat de bal voorin bij onze vrijstaande speler komt?

Voel je het verschil?
In de eerste drie zinnen blijven de constateringen tussen spreker en toehoorder in staan en klinkt het als verwijt, waarop een defensieve reactie zal volgen. In de tweede set van drie zinnen wordt het vraagstuk op het tafeltje gelegd en de teamspelers kunnen met elkaar over oplossingen nadenken, een eigen rol definiëren, de schouders er samen onder zetten. En zelfs als het dan niet lukt te winnen, is het teamgevoel intact gebleven en kunnen ze na afloop een goede derde helft beleven.

Voorbeelden uit de relatietherapie praktijk

Het is zo makkelijk gezegd:
Je bent altijd de hele zaterdag weg!
Ik ben hier altijd degene die de boodschappen doet!
Jij zit de hele avond op je laptop en smartphone te kijken!

En van binnen voelen we dan: je interesseert je niet voor je gezin, je bent liever lui dan moe en je bent verslaafd aan je scherm bovendien…
En als die zinnen onze kant op komen denken we: ‘ik was zaterdag vrijwel de hele dag bezig voor ons gezin, je vindt altijd dat ik de verkeerde dingen meeneem en ik had het deze week druk met mailtjes van mijn werk’.
En zo attribueren we onze relatie de modder in. Zonde én onnodig als we het patroon herkennen, onze eigen rol erkennen en op zoek gaan naar andere taal.

Want je ook had kunnen zeggen:
Ik zou het leuk vinden om op zaterdag weer meer dingen samen te doen, zoals in het begin van onze relatie, weet je nog?
Zullen we anders zaterdag samen naar de markt gaan en daarna bij de AH de laatste boodschappen halen?
Heb je overdag misschien even een uurtje nodig, zodat we ‘s avonds de schermen een beetje weg kunnen houden en wat samen kunnen kijken of even praten over de komende zomervakantie?

Relatie APK: kleine investering, groot plezier

Over het ‘Op het tafeltje gesprek’ is meer te zeggen en te leren. Ik hoop dat je de eerste stappen aan de hand van de voorbeelden hierboven kunt zetten met elkaar. Dat is hoe ik het liefste werk: eerst inzicht in het patroon, dan een visualisatie of metafoor die duidelijk maakt welke kant de oplossing op kan en uiteindelijk met elkaar oefenen met de taal, zinnen en woorden die bij de gekozen oplossing het best werken.

HR managers: denk bij burn-out eens aan relatietherapie

Posted on by admin

Zijn wenkbrauwen staan gekanteld in een diep serieuze frons: ‘Het lukt mij niet om nee te zeggen als collega’s een beroep op mij doen. Kreeg ik er vorig jaar ook nog eens de taken van een vertrekkende collega bij én vervolgens belandden we in een reorganisatie, waarin ik een nieuwe manager kreeg, waarmee het totaal niet klikte.’ Ik trek mijn meest empathische gezicht. ‘Johan, sorry voor deze zijstap maar wat ik me afvroeg: zou jij eens naar mijn mail account kunnen kijken zo meteen, er is iets mee en jij lost dat vast zo op.’ ‘Tuurlijk, wat is er dan?’ Ik kijk hem vrolijk ironisch aan. ‘Shit, daar doe ik het weer’, zucht hij. ‘Dat dus.’

Ik wandel met Johan. In mijn provocatieve associatieve hersenkwab komt een brave lakei voorbij, gehaast op zijn hakjes, pruik scheef op het hoofd. Een dienstbare pleaser met een groot hart. Hij is een dertiger met een permanente rimpel tussen zijn ogen. Zijn bleke gezicht, lichte trilling in de handen: alles verraadt dat hij niet lekker gaat. Vanwege een burn-out is hij thuis komen te zitten en heeft hij als onderdeel van een re-integratietraject een coach gezocht die zijn assertiviteit mag vergroten. Hij moet NEE leren zeggen, daar komt het op hoofdlijnen op neer. Althans, dat is de indruk van de manager. Iets op mijn website suggereert dat je bij mij heel goed ‘nee’ kunt leren zeggen. En zo kwam hij bij mij in de praktijk.

En hoe is het verder thuis?

‘En hoe is het thuis?’, vraag ik. ‘Wat zegt je vrouw over de hele situatie?
We kijken elkaar aan. ‘Ik geloof niet dat ik het daarover wil hebben’, zegt Johan.

Nou het lijkt mij dus een goed idee om het daar dan wel over te hebben. Als provocatief coach lijd je aan een permanente rood-groen kleurenblindheid. Zet de cliënt het stoplicht op rood, dan zien we groen en gaan door op de ingeslagen weg. Dat helpt meer dan je mee laten voeren over de gebaande paden van cliënt. Daar heerst veilige vertrouwdheid en gebeurt niets. In ieder geval niets wat helpt.

‘Hebben jullie het nog een beetje leuk samen?’
‘Ach wat moet ik erover zeggen. Hoe het tussen ons is, heeft niet zoveel met mijn werk te maken. Het werk is erbij gekomen, maar tussen ons is het al langer niet goed.’

We praten over zijn huwelijk. Drie jaar geleden kregen ze een tweede. Na de eerste bevalling twee jaar daarvoor, had zijn vrouw een tijdje last van somberheid, een lichte post natale depressie wellicht. Bij de tweede was sprake geweest van bekkenbodem problemen, met als gevolg dat ze de baby bijna een jaar niet zelf had kunnen oppakken uit de wieg. En de aandacht die de eerste vroeg was haar soms teveel geworden. Ze was na de tweede niet meer aan het werk gegaan. Na een lange ziekmelding had ze besloten een andere weg te gaan zoeken. Maar nog niet gevonden. ‘Het is lastig thuis. Niet gezellig vaak. We doen er alles aan om de kinderen niets te laten merken, maar tussen ons is er weinig plezier meer.’
‘En hoe staat het met het geroezemoes in de slaapkamer?’ Vraag ik tegen beter weten in.
‘Wat denk je zelf?’

Blinde vlek in Burn-Out land

In totaal heb ik Johan 6 keer gezien. We hebben gewerkt aan zijn assertiviteit thuis. Hoe hij daar een echte steun kan zijn, ook als zij even weinig te bieden heeft. En hoe hij zijn eigen batterij kan opladen. We hebben dingen bedacht en geprobeerd die thuis beweging zouden kunnen creëren, het gesprek op gang zouden kunnen brengen. Hij is niet de therapeut geworden van zijn vrouw, maar wel weer een gesprekspartner waar ze zich veilig bij voelt. En daardoor hij bij haar. Richting haar familie zijn enkele dingen in gang gezet en hij heeft een gesprek met zijn adoptievader gehad. Puzzelstukjes zijn op hun plaats gelegd. Er is weer draagkracht ontstaan. Twee pijlers die samen de relatie-brug weer kunnen dragen. Of er gevreeën is vermeldt het verhaal niet, maar het zou zomaar kunnen.

En op het werk? Ik heb er een Krauthammer credo ingegooid: ‘Wat is jouw voorstel?’ Op zijn computer hangt de gele post-it, waarmee hij heeft geleerd NEE te zeggen, zonder NEE te hoeven zeggen. Met die ene vraag delegeert hij makkelijker en houdt hij zijn bureau schoon. Omdat het beter met hem gaat. Omdat het thuis beter gaat.

Daarom mijn boodschap aan HR-managers en directeuren: durf vaker een coach voor te stellen, die óók de relatie meeneemt in de sessies met de burn-out of bore-out collega. Want een thuisfront waar je kracht uit put, is het halve werk.

Schaamteloos eerlijk tegen je partner. Wie durft dat.

Posted on by admin

Goede relatie? Schaamteloos goede gesprekken!

Ik probeer in relatietherapie stellen te leren om structureel met elkaar het gesprek aan te gaan over belangrijke aspecten binnen de relatie die in de dagelijkse sleur niet zomaar voorbij komen. Ik noem dit ook wel de ‘relatie-APK’: de periodieke afspraak om onderhoud te plegen op alle onderdelen, ook diegene die nog niet versleten of gesneuveld zijn.

Globaal zijn de agendapunten die ik voorstel:

  • Hoe gaat het met jou? Hoe met mij? Hoe met ons samen?
  • Hoe staat het met ons seksleven? Zijn er wensen, verlangens, behoeften die eens op tafel mogen?
  • Hoe gaat het met het werk en maatschappelijke verplichtingen?
  • Hoe gaat het met de ouders/mantelzorg?
  • Hoe zitten we in de opvoeding van onze kinderen? Wat komt eraan waarover we het moeten hebben?
  • Hoe gaat het met onze (gezamenlijke) vriendschappen?
  • Hebben we een grote wens te realiseren? Dit kan gaan over wonen, reis, vakantiehuisje, grote aanschaf etc.

Hier thuis gaan we een keer of tien per jaar op een stevige wandeling met zijn tweeën, waarvan zeker drie keer gecombineerd met een overnachting en diner, zodat ieder agendapunt een keer of vier per jaar voorbij komt. En dat is prettig, want dan voel je je een team en dus verbinden de gesprekken. En zaken lopen niet op, we raken niet aan het stapelen, irritaties worden veel eerder uitgesproken, net als wensen en verlangens. En zelfs wij vinden het soms lastig om helemaal volledig schaamteloos eerlijk tegen elkaar te zijn. Laat staan als je de routine van het gesprek met elkaar niet hebt.

Dat ie eerlijk is

 Als je een single vraagt welke eigenschappen de volgende partner moet hebben, dan scoort ‘eerlijkheid’ altijd heel hoog. ‘Alles met elkaar delen’, ‘geen geheimen voor elkaar hebben’, ‘ik moet de ander kunnen vertrouwen’. Wie kan hier nu tegen zijn? Niemand. En toch slagen veel stellen er verrassend slecht in om die ideaal vast te houden na de eerste fase van verliefdheid.

‘Verliefdheid heeft alle kenmerken van een lichte psychose.

Het waarnemingsvermogen is in ieder geval zwaar aangetast.’

 

Als we elkaar net kennen, horen we alles door een roze oorhoorn. Stommiteiten, experimenten, vergissingen en uitglijders uit het verleden: in de fase van de roze wolken kunnen we geen genoeg van elkaars verhalen krijgen. ‘Meer, meer!’. Instemmende nieuwsgierigheid alom, elkaar helemaal leren kennen en willen zien. Elkaar inademen, indrinken. Ieder facet van de nieuwe partner is intrigerend en spannend. Een andere wereld waarin je je vrolijk laat binnen leiden. ‘Ben je wel eens vreemd gegaan?’, kun je op de derde date nog wel in alle gevallen eerlijk beantwoorden. Net als de vraag: ‘hoe sta je tegenover een trio?’. Na een paar jaar relatie, zijn beide vragen potentiële bermbommen, waar je het liefst behoedzaam omheen stapt. Althans in heel veel relaties..

Liegen een evolutionair voordeel?

Is liegen erg? Niet altijd, hoor ik je denken. Een leugentje om bestwil vinden we bijvoorbeeld best wel zorgzaam. De filosoof Nietzsche was ervan overtuigd dat liegen families en gezinnen bij elkaar hield, wat zou leiden tot meer- en veiliger opgroeiende kinderen. Zo wordt liegen bijna een succesvolle deugd voor de soort ‘mens’.

Een wat lossere omgang met eerlijkheid en leugen is ons allen natuurlijk niet vreemd. Ook niet binnen onze liefdesrelatie. Want soms is iets verzwijgen, de waarheid bijbuigen of er een glasharde leugen in knallen, gewoon een best wel heel liefdevolle en zorgzame daad. Het lastige is dat sommige kleine leugentjes als mini-boomerang de lucht ingaan, maar gaandeweg uitgroeien tot gekartelde propellers waaraan je je lelijk kunt openhalen. Of erger: wat als papieren vliegtuigje vertrekt, crasht soms als Boeing 737 in je voortuin. En dan zijn de rapen gaar. Want ‘wij zijn toch eerlijk in alles met elkaar?’, want ‘waarom heb je dat niet in alle openheid besproken?’, want ‘waarom heb je zo glashard tegen me zitten liegen al die tijd?… Als het een beetje hoog oploopt worden de biezen zomaar gepakt.

Waarom veel stellen niet meer met elkaar praten

Mannen weten al lang dat 100% eerlijkheid naar je partner de route is naar glad ijs. Of erger nog: kokend water. Daarom vinden wij ieder jurkje ‘leuk’, ieder nieuw paar laarzen ‘prima’ en we kennen allemaal de zin: ‘o ja, inderdaad zeg, nu zie hoe goed je bent geknipt’. Mannen vinden dat niet oneerlijk, mannen vinden dat vreedzaam verstandig. Maar die credits krijgen ze zelden.

Wat jammer is, is dat mannen het ‘niet helemaal eerlijk zijn’ vaak uitbreiden naar heel veel gebieden. En vaker nog zoeken mannen de gesprekken helemaal niet meer op. Vrouwen die hun man niet meer kunnen bereiken, kunnen zomaar geneigd zijn om hierover bij vriendinnen (of erger: hun moeder) te gaan klagen. Ze geven het een beetje op om thuis hun man aan tafel te krijgen. Het is dus niet voor niks dat ik in relatietherapie vaak zie dat de vrouw ‘zich niet gehoord voelt’. Door deze dynamiek wordt menig stel een adequate ‘opvoedpoli’, waarin ze met elkaar de dagelijkse uitdagingen rondom het gezin nog wel goed geregeld krijgen. Maar ze vergeten onderhoud te plegen op hun onderlinge relatie. Irritaties worden ingeslikt, behoeften worden opgeschort, wensen worden uitgesteld en frustraties worden opgestapeld. In de loop van de jaren wordt de bruisende poel die de relatie ooit was, meer en meer een doods vijvertje. Overwoekerd met kroos, methaan in de bladeren op de bodem. De vissen zijn gestorven door gebrek aan zuurstof. De rietkraag hangt treurig voorover.

Die relaties leven op als er van grote hoogte een flinke steen in het water ploft. Weg bladeren en kroos, hallo zuurstof. Leven in de brouwerij. Die steen heet vaak ‘affaire die uitkomt’. En soms is dat echt een zegen. Maar vaak ook is het einde huwelijk. En nu intussen vijftig procent van de huwelijken sneuvelt, vind ik het tijd voor een andere manier van omgaan.

Hoe ben je samen die affaire voor?

Zijn jullie zo’n stel waar de ‘schwung’ uit is? Waar de sleur het zicht op al het mooie heeft weg genomen? Waar onder water weinig meer leeft en op het water alleen nog maar dingen drijven? Kom dan bij me langs voor één of meer open gesprekken. Schaamteloos eerlijk durven zeggen tegen je partner wat je nodig hebt, wat je wenst, wat je te bieden hebt. Zodat het leuker wordt.

We trainen voor onze sport. We studeren als we nieuwe vaardigheden willen opdoen. We vragen hulp van de buurman als we iets zwaars moeten sjouwen. Maar over onze relatie praten we alleen met elkaar en helaas vaak te weinig en niet ‘diep’ genoeg.

Ik heb voor mijn praktijk de missie opgesteld dat ik wil knokken voor meer leuke, veilige, fijne en bestendige relaties. Om die reden wil ik op de eerste plaats een veilige plek creëren voor stellen, die met elkaar de echte gesprekken wel aan willen gaan, maar het spannend vinden. Partners die dolgraag hun wensen en verlangens op tafel zouden krijgen, maar niet meer weten hoe de ander te bereiken. Partners die naar een nieuw niveau in de relatie willen groeien, maar het niet voor elkaar krijgen in de dagelijkse omgang.

Monogamie of Open Relatie?

Posted on by admin

Monogamie of Open Relatie?

Je leest dit waarschijnlijk omdat in jouw relatie een affaire heeft gespeeld en is uitgekomen. Of heeft één van jullie het verlangen uitgesproken om ook eens met een ander te kunnen vrijen? Of zijn jullie nieuwsgierig naar ervaringen van mensen met een ‘geopende relatie’ en overwegen jullie zelf om hierin iets te ondernemen?
Hoe dan ook: je onderzoekt hier of er een ander ‘contract’ dan de Klassieke Monogame relatie bestaat, dat beter bij jullie zou kunnen passen.

Omdat er veel vormen zijn van ‘Open Relatie’, kies ik ervoor om vanaf hier te spreken over een ‘Geopende Relatie’. Het begrip Open Relatie staat immers vaak voor ‘alles mag en niets moet, vrijheid en blijheid’, maar dat is absoluut niet hoe de meeste Geopende Relaties in elkaar zitten. Sterker nog: mensen in een Geopende Relatie hebben vrijwel altijd veel meer afspraken en randvoorwaarden, dan mensen in de tamelijk eenduidige Klassieke Monogame Relatie.

Bij mij ben je individueel of als koppel welkom om over dit onderwerp te komen praten. Het openen van je relatie is spannend. Het vereist veel communicatie, naast een open nieuwsgierige houding naar elkaar. Ruimte creëren om elkaar op een andere manier te leren kennen, om kanten van elkaar te ontdekken die tot nu toe onbesproken zijn gebleven. Dan kunnen er veel emoties vrijkomen en kan het onderzoeken omslaan in negatieve gevoelens naar elkaar en de relatie. En dat was juist wat je niet wilde.

Niet monogame relatie

Wat kun je van mij verwachten

Een veilige setting, privacy is 100% gewaarborgd. Ik hoef niets van jou of jullie te weten, het kan allemaal anoniem. Mijn praktijk ligt aan de rand van een bos en is gevestigd in een verzamelkantoorvilla. Voor een impressie klik je hier (0054 Dronefilmpje)

Een klankbord met kennis en ervaring. Sinds 2016 bied ik relatietherapie en intussen heb ik honderden stellen gecoacht en begeleid, waarbij een aantal op deze weg. We gaan op onderzoek uit met elkaar: welke weg hebben jullie afgelegd, dat jullie op dit punt zijn gekomen? Welke vragen en antwoorden zijn relevant? Wie zijn jullie en wat brengen jullie mee in deze stap?

Betrokken begeleiding bij jullie onderlinge gesprekken. Belangrijker dan de inhoud, zijn de gevoelens en emoties die tijdens de gesprekken aan bod zullen komen. De zoektocht die jullie maken, gaat er allereerst over of het openen van de relatie überhaupt iets voor jullie is. Want ik werk vanuit de overtuiging dat voor het openen van de relatie, een stabiele sterke primaire relatie, de basis vormt. Er is altijd een verschil in geschiedenis, ervaring en tempo tussen partners. Goede afstemming, fasering, checken: een spannend en gevoelig proces.

Zekerheid dat alle relevante thema’s aan bod komen. Het openen van de relatie gaat over zoveel meer dan alleen seksuele verlangens. Het moet gaan over emoties en gevoelens. Spanning, energie en jaloezie. Ook gaat het over tijd en aandacht. Over geld. Het gaat over communicatie, afstemmen, evalueren. Het gaat over de smartphone, de auto, jullie thuis. Het gaat over informatie geven en vragen. En over nog heel veel meer.

Als het zover komt kan ik jullie helpen bij het uitwerken van jullie afspraken.

Monogamie: een weinig succesvol relatiemodel

Zeventig procent van ons allen, krijgt te maken met affaires en verhoudingen in onze relatie. Het kan beperkt blijven tot flirterige appjes en sexting. Maar vaker ontwikkelen zich deze contacten tot meer. Veel meer. En toch is het standaardbeeld dat de monogame relatie staat als een huis, dat het de beste weg is, dat we ernaar moeten streven, dat we niet gelukkig worden zonder die ene alles-vervullende partner in ons leven. Onze soulmate, de ware, the one and only.
En tegelijkertijd weten we allemaal, dat het anders ligt.

De knuppel in het hoenderhok: Monogame Relaties en Geopende Relaties zijn even succesvol of on-succesvol. Bijna vijftig procent van alle huwelijken, monogaam of niet, eindigt in een scheiding. En van de tweede huwelijken is dit zelfs bijna zeventig procent. De volkswijsheid ‘een open relatie werkt niet’ is kortom volstrekt inwisselbaar met de stelling ‘een monogame relatie werkt niet’.

Het valt simpelweg niet mee om een leven lang bij elkaar te blijven en het leuk te hebben en houden. In tientallen jaren relatie komen zoveel gebeurtenissen voorbij die invloed op de relatie hebben, positief en negatief. Je begint op jonge leeftijd een relatie met elkaar, carrières nemen een vlucht, kinderen, drukte van een jong gezin, de kids worden pubers, economische crisis, mid-life crisis en overgang met alle hormonale veranderingen, ouders die mantelzorg behoeven, verlies en rouw.

En dan nog de individuele ontwikkeling als persoon: ben je na tien of twintig jaar nog dezelfde persoon in alle opzichten? Zijn jouw verlangens en behoeften verschoven? Ouder worden, verandert het perspectief op jezelf, je leven, je doelen. Waar je eerst nog meedoet aan alle conventies, waarden en normen van je gezin van herkomst en vroege vrienden, ontwikkel je steeds meer eigen persoonlijkheid, groeit je zelfvertrouwen. Misschien dat je door een gesprek met een vriend of vriendin, een bijzonder boek, een cursus, mediteren of een spirituele ervaring ineens dingen in een ander licht ziet. Dat je de bakens wilt verzetten en je partner overvalt met een nieuwe koers…

Verlangen naar leven, vitaliteit, ademruimte

Er gebeurt zoveel in twee mensenlevens in een relatie, onvoorstelbaar. En de uitdaging om met elkaar al die fases in verbinding te doorlopen is groot. Wanneer we in zo’n uitdagende fase het contact met elkaar verliezen, ervaren we stress. En dan slaat ons instinct aan: gaan we vluchten, vechten of bevriezen? Spanningen in de relatie nemen toe. Misschien beland je in een burn out. Oude verslavingen kunnen opvlammen, drinken, roken, drugs. Je begraven in je werk, je stuk fietsen in de bossen om de spanning kwijt te raken. En sluipenderwijs groeit het verlangen naar een schone lei, een ander leven. De mogelijkheid en ruimte om soms alles te kunnen vergeten en even de beste of meest kwetsbare versie van jezelf te kunnen zijn. Om vanuit die energie terug te keren naar je thuis, je gezin, je partner. Vanuit dat sluimerende verlangen, staan we open voor anderen. En dan niet om die ander ‘an sich’, maar om de mogelijkheid om een andere ‘zelf’ te beleven, de ruimte te geven. Esther Perel zegt het prachtig op allerlei manieren in haar boek ‘Liefde in Verhouding’. De kern: Zelfs in de meest harmonieuze relatie, kan een affaire ontstaan. Niet omdat een van beiden de rug naar de ander toekeert, maar omdat deze partner de rug naar een stuk van zichzelf toekeert en terugverlangt naar een andere ‘zelf’. Een ‘zelf’ die jong was en vol vitaliteit. Die een leven voor zich had vol beloften en mogelijkheden.’

Monogamie lijkt nog altijd meer dan ooit de norm

In onze maatschappij, die nog altijd is gegrondvest op de joods-christelijke grondvesten van pakweg de laatste vijfhonderd jaar, is het monogame huwelijk de norm. Gaat heen en vermenigvuldigt u! Gezin als hoeksteen van de samenleving! Het romantisch ideaal van Hollywood: ’they lived happily ever after’. Onze taal heeft zich hierbij aangesloten. Een buitenechtelijke relatie staat voor bedrog, liegen, daderschap. Het slachtoffer mag rekenen op alle steun en begrip, de dader wordt buitengesloten en veracht. Wederom vrij naar Esther Perel: ‘Veertig jaar geleden was het een schande als je ging scheiden van je vreemdgaande partner, tegenwoordig is het een schande als je bij een vreemdgaande partner blijft’. Het romantisch ideaal is volgens steeds meer relatietherapeuten een verstikkende norm geworden. We verwachten van onze partner dat die op ieder moment alles voor ons is, wat we dan nodig hebben. Perel: ‘Waar we vroeger een heel dorp en onze familie voor hadden, zoeken we nu in die ene persoon, onze ‘soulmate’. Maak dat maar eens waar.

Vriendschap doen we anders

Het vreemde is dat we ten aanzien van het thema vriendschap, heel anders tegen zaken aankijken. Met sommige vrienden delen we veel, met anderen heel weinig maar wel heel specifiek. We staan doorgaans open voor nieuwe vriendschappen. Gedurende ons leven komen en gaan vrienden. Sommigen zijn voor lang, anderen voor een specifieke fase. Sommigen spreken we vaak, andere incidenteel. En met de laatste delen we misschien wel veel meer, dan met de eersten. En onze partner vindt het doorgaans prima en we vinden het prima als onze partner veel tijd en energie steekt in die vriendschappen. Vriendschap is kortom een heel ‘fluïde’ gebeuren. Sommige mensen zouden een zelfde flow en energie, dezelfde ruimte en het elkaar gunnen, ook willen ervaren in hun seksuele- en liefdesrelaties. En dat vereist moed, onderzoek, eerlijkheid en een diepe verbinding. Want erover praten met anderen is nog altijd vrijwel onmogelijk.

En tegelijkertijd weten we allemaal, dat het anders ligt.

Waar ligt de weg voor jou, voor jullie?

Ik hoop dat bovenstaande tekst aansluit op jullie beleving en vragen. Dat het jullie helpt bij de gesprekken, die jullie met elkaar moeten hebben. Een website is niet de plek voor enorme beschouwingen, ik heb slechts geprobeerd een stukje mee op te lopen op jouw- of jullie pad. 


Op de contactpagina vind je mijn gegevens. Indien gewenst spreken we af op een andere locatie.

Wil je meer lezen over Nieuwe Monogamie? Bekijk de website.

Nieuwe Monogamie

Andere berichten die je misschien interessant vindt